"Bankacılığa Fetva anayasaya uygun mu?"

Aşağıdaki sorularımın Başbakan Yardımcısı Sayın Ali Babacan tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.

Ekim ayı sonunda, Dünya Bankası Küresel İslami Finans Geliştirme Merkezi açılışında yaptığınız konuşmada, “Artık kamunun yönettiği katılım bankaları da önümüzdeki dönemde sisteme katılmış olacak” değerlendirmesinde bulunduğunuz ve bir soru üzerine, “Hem Vakıfbank’ın hisselerinin Hazine’ye devri, hem de kurulacak kamu katılım bankalarının 8-9 maddelik tek bir yasayla olabileceğini düşünüyoruz” dediğiniz basına yansımıştır.

Yine aynı dönemde, 31 Ekim 2013 tarihli gazetelerde, T.C. Başbakanlık Diyanet İşleri Başkanlığı önce “çek veya senetlerin daha düşük bir bedelle vadesinden önce banka gibi tüzel kişilere ya da üçüncü şahıslara satılmasının caiz olmayacağına” yönelik görüş verdiği, ardından geçtiğimiz günlerde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun Aralık ayında yapacağı faizsiz finans sektörünün gelişimine yönelik çalıştaya katılarak bankacılık ve finans sektörü hakkında görüş vereceği basına yansımıştır.

Özel sektörün faizsiz katılım bankası açması serbest piyasa ekonomisinde olağandır ve kişilerin özel teşebbüs kurma hakkı Anayasa’nın “Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti” başlıklı 48. maddesine göre sınırlandırılamaz.

Ancak, devletin bu alana girerek katılım bankası açma yoluna gitmesi ve basına yansıyan şekliyle Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan bankacılıkla ilgili düzenlemeler konusunda “fetva alması” kabul edilebilir bir durum değildir.

Nitekim, Anayasamızın “Din ve Vicdan Hürriyeti” başlıklı 24. maddesinde, “(…) Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasî veya hukukî temel düzenini kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasî veya kişisel çıkar yahut nüfuz sağlama amacıyla her ne suretle olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, Devletin sosyal, ekonomik, siyasal veya hukuksal temel düzeni bir ölçüde de olsa, din kurallarına dayandırılamaz. Yani dinin devlet işlerine karıştırılmaması ve devletin temel düzenine bir ölçüde de olsa dayanak oluşturmaması buyruğu vardır.

Bu kapsamda,

1- Diyanet yetkililerinin BDDK’nın toplantılarına katılmaları ve bankacılıkla ilgili düzenlemelerin din kurallarına uygunluğuna ilişkin görüş vermesi Anayasa’nın ilgili maddesine uygun mudur?
2- Devletin dini esaslara göre yönetilen finans kuruluşlarını açması Anayasa’ya ne kadar uygundur?
3- 11 yıllık iktidarınız döneminde 46 milyar dolarlık özelleştirme yapılmıştır. Nitekim, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan da 5. İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada, “Özelleştirmede rekortmen Türkiye’dir. Özelleştirmeyi en başarılı şekilde yürüten ülke şu anda Türkiye’dir ve bizim iktidarımızdır” diyerek hükümetinizin özelleştirmeden yana olduğunu ifade etmiştir. Hal böyleyken, devleti ekonomiden çekme amacında olduğunu iddia eden hükümetinizin diğer yandan kamu eliyle katılım bankası kurmak istemesinin sebebi nedir?
4- Bu uygulamanın rekabet hukuku çerçevesinde diğer bankalar açısından doğurabileceği mahsurlar olabileceğini düşünüyor musunuz?

    Çarşamba, 20 Kasım 2013 18:14

Bağlantılı Konular