CHP’den Tunceli’nin adının Dersim olarak değişmesi için kanun teklifi

Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu ve Tunceli Milletvekilleri Hüseyin Aygün ve Kamer Genç, Tunceli’nin isminin “Dersim” olarak değiştirilmesi için kanun teklifi verdi.

“Dersim adının Tunceli olarak değiştirilen ilimize tekrar Dersim adının verilmesi” adını taşıyan ve TBMM Başkanlığı’na sunulan kanun teklifi ve gerekçesi şöyle:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

25 Aralık 1935 tarih ve 2884 sayılı “Tunceli Kanunu” ile ‘Dersim’ olan ilimizin adı ‘Tunceli’ olarak değiştirilmiştir.

2884 sayılı kanunun 1947’de yürürlükten kaldırılmıştır. “Dersim” adının “Tunceli” olarak değiştirilen ilimize tekrar verilmesine ilişkin Kanun Teklifim ve Gerekçesi ile birlikte ekte sunulmuştur.

Gereğini saygılarımla arz ederim. 08.04.2013

Hüseyin Aygün

CHP Tunceli Milletvekili

Dr. Sezgin Tanrıkulu                         Kamer Genç

İstanbul Milletvekili                        Tunceli Milletvekili

Genel Gerekçe

Osmanlı ve Cumhuriyet tarihi boyunca çok sayıda şehir, kaza, köy ve bölge adı değiştirilmiş; kimi zaman Osmanlı yöneticilerinin adları verilmiş, kimi zaman ise ‘Türkçe’ adlar verilmiştir.

Sözgelimi Osmanlı Devleti döneminde, Dersim’in Kızılkilise kazasının adı 1 Mart 1911 tarihinde Dersim Mutasarrıfı’nın teklifi ve Harput Valisi Mehmet Ali’nin Dahiliye Nezareti Celilesi’ne bildirmesiyle değiştirilmiş ve ‘Padişah’ın torunu Nazım Efendi’nin adıyla anılması’ düşüncesiyle Nazımiye yapılmıştır. 102 yıldan beri Dersim Kızılkilise ‘Nazımiye’ olmuştur. Bu Dersim’in Alevi kültürünü ortadan kaldırmayı hedefleyen bir politikadır.

1935 Aralık ayında çıkan 2884 sayılı Tunceli Kanunu ise bölgenin yüzlerce yıllık otantik adı olan Dersim adını bir gecede ‘Tunçeli’ yapmıştır. Tunçeli aynı zamanda 1937-38 Askeri Harekâtı’nın bir adıdır. Dolayısıyla bölge halkında çağrıştırdığı hatıralar son derece negatiftir.

Dersim, bölgesindeki halkın ağırlıkla konuştuğu dil olan Kırmancça’da (Zazaca) ‘Duvarlı’ anlamına gelmektedir. Bölgenin konuştuğu başka bir dil olan Kırdaşça’da (Kürtçe) ise ‘Gümüş Kapı’ anlamına geldiği rivayet olunmaktadır. Her iki ad bölgenin coğrafyasına uygundur. Zira Dersim adeta kale görünümünde bir yerdir. Etrafındaki ahaliyle ilişkilerini belirleyen sıradağlar silsilesi ile kendine özgü bir alan oluşturur. Bu ad Kırmancça olarak ‘Gola Dêsim’ kavramına da uygundur. Bu kavram ‘Dersim Gölü’ veya ‘Dersim Deseni’ olarak anlaşılır. Bu nedenle bölgenin adı olan Dersim tarihsel, sosyal, kültürel ve coğrafi yapısına da uygun bir addır. Tunçeli ise 1930’lu yıllardaki dünya ve Türkiye ideolojik ikliminin bir ürünüdür. Bu ad artık tarihe havale edilmelidir.

Tarihsel olarak Dersim adı sadece bugünkü Tunceli değildir. Etrafındaki illerin bazı bölümlerini içine alan geniş bir coğrafyadır.

Bugünkü Tunceli ilinin adının halkın da isteğine uygun olarak Dersim olarak düzeltilmesi halkta bir rahatlama yaratacaktır. Değiştirilmiş yer adlarının iadesine Tunceli’de ilin adı ile başlayarak değiştirilen kaza, nahiye, belde, köy, mezra, dağ, tepe vb. tüm adların otantik eski hallerini iade ederek toplumsal barışın tesisi sağlanacaktır. Tunceli’yi Dersim olarak değiştirerek diğer idari birimlerin de otantik adlarını iade etme sürecinin başlamasını umuyoruz. 08.04.2013

Madde Gerekçeleri

MADDE 1- 25 Aralık 1935 tarih ve 2884 sayılı kanun ile ‘Dersim’ olan ilimizin adı özel “Tunceli Kanunu” çıkarılarak ‘Tunceli’ olarak değiştirilmiştir.  Bu kanun, “Tunceli” olarak değiştirilen ilimize tekrar “Dersim” adının verilmesini amaçlamaktadır.

MADDE 2- Yürürlük maddesidir.

MADDE 3- Yürütme maddesidir.

Tunceli İlinin Adının Dersim Olarak Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi

MADDE 1- ‘Tunceli’ olan ilin adı ‘Dersim’ olarak değiştirilmiştir.

MADDE 2- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

    Cumartesi, 21 Eylül 2013 13:37

Bağlantılı Konular